Cowfortable (2): Een nieuw ontwerpprincipe – De Koeientuin
Geïnspireerd door de ideeën van ex-hovenier Jan Pape ontwierp Courage in samenwerking met een melkveehouder, een stallenbouwer en een architect ‘De Koeientuin’. Een nieuwe kijk op huisvesting voor melkvee, gedacht vanuit de behoefte van de koe.
Kenmerken concept Koeientuin
Dit nieuw type huisvesting voor melkvee combineert een aantal kenmerken:
- Het welzijn van de koe wordt aanmerkelijk verbeterd.
- Het is een natuurlijk dierenverblijf, ofwel binnen = buiten.
- De stal gaat op in het landschap.
- Minimale ammoniakemissie
- Open en aantrekkelijk voor burgers.
- De kosten per koeplaats zijn concurrerend met een gangbare stal.
Wat wil de koe?
Uitgangspunt bij het concept zijn de biologische behoeften van de koe. Bij het ontwerp is gekeken naar de natuurlijke leefomgeving van de koe, die vervolgens wordt nagebootst in de stal. De koeien krijgen tweemaal zoveel ruimte ter beschikking als in een gangbare stal. Bomen en klimplanten zorgen voor een natuurlijke schaduw en reguleren de temperatuur in de stal. Graswanden lenen zich als beschutting tegen de wind, maar bieden een ranglage koe ook de kans zich aan het zicht te ontrekken van een ranghoge koe.
De Weidevloer
De Koeientuin heeft geen ligboxen. De koe lopen en liggen waar ze wil. Hiertoe ontwikkelt Courage een unieke vloer. De naam Weidevloer wijst op de ambitie om de vloer maximale gelijkenis te laten vertonen met de weide. De vloer is zacht, zodat de koe er comfortabel op kan liggen en ze is stroef en indrukbaar, zodat de koe gemakkelijk kan opstaan en lopen zonder uit te glijden. Door de directe scheiding van mest en urine zal de ammoniakemissie naar verwachting beduidend lager zijn dan in gangbare systemen. Onderzoek moet dit aantonen.
 De Graswand
De graswand in de Koeientuin is een experiment. Het beoogde doel is een natuurlijke scheidingswand te creëren die geluid dempt, tocht tegengaat en koeien een extra exploratiemogelijkheid biedt. Ze kunnen het gras van de wand knabbelen, zonder de zoden er uit te trekken.
Daarnaast biedt de wand wellicht de mogelijkheid om door middel van een biologisch filtersysteem de emissie van ammoniak, methaan en fijnstof te reduceren. Dit idee zal worden onderzocht in de proefopstelling op het bedrijf van Jacob Noord in Zeijen.
Wat wil de melkveehouder?
Naast het welzijn van zijn koeien, is continuïteit van groot belang voor een melkveehouder. Met andere woorden: hoe haalt hij onder wisselende omstandigheden voldoende rendement uit het in zijn bedrijf geïnvesteerde vermogen. Belangrijke uitgangspunten voor het ontwerp van de Koeientuin zijn dan ook lage investerings- en exploitatiekosten. Ook arbeidsefficiëntie en arbeidsomstandigheden zijn daarbij uiteraard ook van groot belang.
Wat wil de samenleving?
Om het positieve imago van de melkveehouderij in stand te houden is het belangrijk om open en transparant naar de (directe) omgeving te zijn. De Koeientuin is zo ontworpen dat omwonenden en dagjesmensen op een ongedwongen manier kunnen genieten van het fraaie kijkspel en kennis kunnen nemen van de dagelijkse gang van zaken in de melkveehouderij. Daarnaast is ook de inpassing in de omgeving een belangrijk punt voor de maatschappelijke integratie. Voorbeelden zijn het voorkomen van overlast in de vorm van ammoniak, geur en fijnstof. Maar ook een constructie die opgaat in het landschap in plaats van een grote betonnen constructie.
Carel de Vries
(projectleider Courage)
Lees hier het volledige rapport | Bekijk hier de projectfilm | Bekijk hier de 3D-animatiefilm | Bekijk hier de foto’s van de eerste experimentele Koeientuin van Jacob Noord.
|
